Strategie HWS

In 2019 is er op hoofdlijnen gekeken naar drie strategieën voor de zoetwatervoorziening vanuit het hoofdwatersysteem op de lange termijn:

  1. voortzetten van de huidige zoetwaterstrategie
  2. grote ingreep in de infrastructuur
  3. klimaatbestendig hoofdwatersysteem (ook wel stuurbaar buffernetwerk genoemd)

Hierover is nog geen besluit genomen. De keuze zal worden opgenomen in het Deltapogramma Zoetwater 2022-2027.

Drie strategieën

1. Voortzetten huidige strategie

Vanuit het hoofdwatersysteem wordt actief gestuurd om alle zoetwatergebruikers te kunnen blijven bedienen, net zoals dat tijdens de droogte van 2018 is gebeurd.

Het water dat wordt aangevoerd vanuit het hoofdwatersysteem naar de omliggende regio’s wordt gebruikt voor peilbeheer om de grondwaterstanden en oppervlakte waterstanden op peil te houden, doorspoeling van watergangen om de waterkwaliteit te handhaven en voor feitelijk watergebruik (irrigatie, drinkwater- en proceswateronttrekkingen). Specifiek voor Nederland is bestrijden van verzilting. Vergaande indringing van de zouttong op de Nieuwe Waterweg tijdens droge periodes bedreigt onder meer de inlaat bij Gouda. Deze inlaat voorziet een groot deel van West-Nederland van water. Rijkswaterstaat stuurt actief om belangrijke zoetwaterinlaatpunten in de Rijnmond zoet te houden door het zo goed mogelijk tegengaan van de zouttong bij Rotterdam. Hiervoor is ten minste 800 tot 1000 m3/s rivierwater voor nodig.

Op de hoge zandgronden in het oosten en zuiden van Nederland en een deel van de zuidwestelijke delta is geen of maar beperkt wateraanvoer mogelijk en is men vooral aangewezen op de neerslag en het grondwater.

2. Grote ingreep in de infrastructuur

De belangrijkste maatregel bij de infrastructurele variant is het afsluiten van de open Rijn- Maasmonding via sluis- en pompcomplexen in de Nieuwe en Oude Maas. Dit zorgt ervoor dat de Rijn-Maas monding ten oosten van de sluizen altijd zoet is inclusief de Nieuwe Maas, Oude Maas, Hollandsche IJssel, Lek en Noord. De kosten voor deze variant zijn berekend op circa 8 miljard euro. Deze optie wordt in deze fase van het Deltaprogramma niet verder uitgewerkt. In de periode 2050-2100 kan het afsluiten van de Rijn-Maasmonding mogelijk wel aan de orde komen, als dat ook vanwege de waterveiligheid nodig zou zijn.

3. Klimaatbestendige Zoetwatervoorziening Hoofdwatersysteem

De kern van deze variant is het aanwijzen van zoet te houden gebieden in het hoofdwatersysteem en deze op een slimme manier te beheren zodat er voldoende water beschikbaar is om aan de watervraag te voldoen, ook in droge perioden.

In essentie gaat het om:

  • Meer flexibiliteit in verdeling van zoetwater om met verschillende omstandigheden om te kunnen gaan, binnen bestaande infrastructuur en aansluitend op de ervaring met slim watermanagement.
  • Aanwijzen van zoetwaterbuffers in het hoofdwatersysteem (na verkennen mogelijkheden en consequenties).
  • Meer inzetten op waterbergen en vasthouden in het hoofdwatersysteem door operationeel sturen op in stand houden en beheren van de zoetwaterbuffers.
  • Grotendeels aansluiten bij bestaande infrastructuur en beheermogelijkheden.
  • Beperkte maatschappelijke kosten, geen over- of onder- investeringen.

Deze strategie is kansrijk en is een optimalisering van de huidige zoetwaterstrategie, met als belangrijkste speerpunten:
robuustheid vergroten en kwetsbaarheid verminderen.

SBN

In de strategie wordt geleidelijk toegewerkt naar een situatie waarin de zoetwatervoorziening plaats vindt vanuit efficiënt zoet te houden zoetwaterbuffers. Dit gebeurt al in de bestaande grote voorraden van het IJsselmeergebied, Hollands Diep / Haringvliet en Brielse Meer en in de gestuwde Maas. Aanvullend daarop is de inzet het zo lang mogelijk zoet houden van zoet-zout overgangen in het Amsterdam-Rijnkanaal en in de ongestuwde bovenlopen van de Lek (benedenstrooms van Stuw Hagestein) en Hollandse IJssel. Hierdoor hoeft de zouttong die via de Rijn-Maasmonding de rivieren binnendringt niet zo lang mogelijk met grote hoeveelheden zoet rivierwater tegengehouden te worden.

Meer over strategie Klimaatbestendige Zoetwatervoorziening Hoofdwatersysteem